Χένρι Φορντ και το 8ωρο – 5νθήμερο στην εργασία

Ο Χένρι Φορντ (1863–1947) ήταν ο Αμερικανός βιομήχανος που άλλαξε για πάντα τον τρόπο που δουλεύουμε. Δεν ήταν ο εφευρέτης του αυτοκινήτου, αλλά αυτός που κατάφερε να το κάνει προσιτό σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα μέσα από τη μαζική παραγωγή και τη γραμμή συναρμολόγησης

Από τις 12+ ώρες στο 8ωρο

Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι περισσότεροι εργάτες σε εργοστάσια δούλευαν 10–12 ώρες την ημέρα, 6 μέρες την εβδομάδα. Οι συνθήκες ήταν εξαντλητικές, τα ατυχήματα συχνά και η παραγωγικότητα έπεφτε.Το 1914 ο Φορντ πήρε μια ριζοσπαστική απόφαση:

• Καθιέρωσε 8ωρη εργασία αντί για 10–12 ώρες.

• Διπλασίασε σχεδόν τον βασικό μισθό, από 2,34 δολάρια την ημέρα σε 5 δολάρια.

Αυτή η κίνηση προκάλεσε αίσθηση παγκοσμίως. Πολλοί βιομήχανοι τον κατηγόρησαν ότι «καταστρέφει την αγορά» πληρώνοντας τόσο πολύ για λιγότερες ώρες. Όμως τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:

• Οι εργάτες του Φορντ ήταν πιο ξεκούραστοι, άρα πιο παραγωγικοί.

• Η εταιρεία του προσέλκυσε τους καλύτερους εργάτες.

• Μειώθηκε κατακόρυφα η αλλαγή προσωπικού (turnover).

• Οι ίδιοι οι εργάτες μπορούσαν πλέον να αγοράσουν τα αυτοκίνητα που παρήγαγαν.

Το 5νθήμερο

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1926, ο Φορντ προχώρησε ακόμα παραπέρα. Εισήγαγε την πενθήμερη εργασία (Δευτέρα–Παρασκευή) αντί για 6ήμερη. Έλεγε:

«Οι άνθρωποι χρειάζονται ελεύθερο χρόνο. Χρόνο για να ξεκουραστούν, αλλά και για να καταναλώσουν αυτά που παράγουν».

Με αυτόν τον τρόπο συνέβαλε καθοριστικά στη διάδοση του μοντέλου 8 ώρες εργασία – 8 ώρες ξεκούραση – 8 ώρες προσωπική ζωή, που έγινε το παγκόσμιο πρότυπο.

Επιρροή

• Οι πρακτικές του Φορντ έδειξαν ότι οι καλύτερες συνθήκες εργασίας δεν μειώνουν την κερδοφορία, αλλά την ενισχύουν.

• Το 8ωρο και το 5νθήμερο σταδιακά επεκτάθηκαν και θεσμοθετήθηκαν σε πολλές χώρες, συχνά με αγώνες των εργατικών κινημάτων.

• Ο Φορντ έγινε σύμβολο της «εργασιακής επανάστασης» που έφερε ισορροπία ανάμεσα στην εργασία και τον ελεύθερο χρόνο.

Ο Χένρι Φορντ δεν καθιέρωσε μόνο την αυτοκινητοβιομηχανία όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, αλλά και βασικές εργασιακές κατακτήσεις που θεωρούμε αυτονόητες: το 8ωρο και το 5νθήμερο. Έτσι, συνέβαλε ώστε η εργασία να γίνει πιο ανθρώπινη και πιο αποδοτική, ανοίγοντας τον δρόμο για τον σύγχρονο τρόπο ζωής.